REKRUTACJA DO PRZEDSZKOLI

Artykuł pochodzi z miesięcznika „Oświata Samorządowa”

Rekrutacja do przedszkoli w ocenie GIODO

Sposób prowadzenia rekrutacji do przedszkoli w gminach w całym kraju spowodował liczne skargi rodziców kierowane do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych (GIODO). W artykule przypominamy, jak podczas rekrutacji uniknąć błędów i niezadowolenia rodziców.

Niezadowolenie rodziców wzbudza rozszerzanie przez gminy listy kryteriów przyjęć dzieci do przedszkoli o kryteria dodatkowe, nieprzewidziane ani w ustawie o systemie oświaty, ani w rozporządzeniu określającym warunki i tryb przyjmowania uczniów do szkół publicznych oraz przechodzenia z jednych typów szkół do innych. Zasadniczy sprzeciw rodziców budzi żądanie przez urzędników gminnych i dyrektorów przedszkoli zaświadczeń ZUS RMUA na potwierdzenie zatrudnienia, rocznych rozliczeń podatkowych PIT na potwierdzenie miejsca zamieszkania i opłacania w danej gminie podatku dochodowego, zaświadczeń medycznych o stanie zdrowia dziecka, a także orzeczeń wydanych w postępowaniu sądowym lub administracyjnym. Rodzice poza tym, że mają wątpliwości co do zgodności z prawem takiej praktyki, nie mają również pewności, w jaki sposób będą wykorzystywane zgromadzone dane oraz czy będą one prawidłowo zabezpieczone przed nieuprawnionym dostępem.

GIODO dokonał przeglądu prawa miejscowego uchwalanego przez gminy oraz stosowanych praktyk. W wyjaśnieniach przedstawionych na konferencji prasowej w Warszawie 25 sierpnia 2010 r. poświęconej zbieraniu dodatkowych danych osobowych przy rekrutacji do przedszkoli (opublikowane na stronie internetowej: www.giodo.gov.pl) GIODO potwierdził, że praktyka pozyskiwania przez władze gminy i dyrektorów przedszkoli na potrzeby przyjęcia dziecka do przedszkola dokumentów takich jak zaświadczenie ZUS RMUA lub kopia deklaracji PIT może być uznana za niezgodną z obowiązującym prawem i niedopuszczalną. To samo dotyczy żądania przekazywania kopii zaświadczeń zawierających dane medyczne dzieci i rodziców oraz orzeczeń wydanych w postępowaniu sądowym lub administracyjnym.

Wymienione dane mają charakter danych wrażliwych w rozumieniu art. 27 ustawy o ochronie danych osobowych, podlegających szczególnemu reżimowi w zakresie zbierania, przetwarzania i zabezpieczania przed nieuprawnionym dostępem.

Nałożone na obywatela (mieszkańca gminy) zobowiązanie do ujawniania dotyczących go danych osobowych może jedynie wynikać z ustawy. Taki obowiązek w żadnym wypadku nie może wynikać z aktu podustawowego, a tym bardziej z nieopartej na żadnym akcie prawnym praktyki stosowanej przez urzędy gmin i przedszkola.

Wprawdzie w systemie prawa istnieje rozwiązanie pozwalające na pozyskanie danych osobowych od osoby po wyrażeniu przez nią zgodny na przetwarzanie jej danych osobowych, lecz – jak wskazuje GIODO – sytuacja taka jest dopuszczalna w obrocie gospodarczym na rynku konkurencyjnym. Taka sytuacja nie ma natomiast miejsca w przypadku rekrutacji do przedszkoli przede wszystkim dlatego, że prowadzenie przez gminę publicznych przedszkoli jest zadaniem z zakresu administracji publicznej i nie podlega ono konkurencji pomiędzy gminami. W efekcie rodzice nie mają możliwości swobodnego wyboru pomiędzy ofertami różnych gmin.

GIODO stoi na stanowisku, że gminy nie mają prawa do regulowania w uchwałach kryteriów ograniczających zasadę powszechnej dostępności do przedszkola publicznego określoną w art. 6 ustawy o systemie oświaty oraz do gromadzenia i przetwarzania danych osobowych (w tym danych wrażliwych) służących weryfikacji spełniania danego kryterium.

W wyjaśnieniu przedstawionym na wspomnianej konferencji prasowej GIODO oświadczył, że nie będzie się wahał w podejmowaniu decyzji dotyczących skarg obywateli na zbieranie dodatkowych danych osobowych przy rekrutacji do przedszkoli oraz wyników kontroli prowadzonej przez jego biuro.

Diana Kaczorek
legislator, prawnik w Biurze Prawnym Urzędu m.st. Warszawy

Podstawa prawna:
Ustawa z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.);
Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 ze zm.); Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 20 lutego 2004 r. w sprawie warunków i trybu przyjmowania uczniów do szkół publicznych oraz przechodzenia z jednych typów szkół do innych (Dz. U. z 2004 r. Nr 26, poz. 232 ze zm.); Wyjaśnienia Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z 25 sierpnia 2010 r. dotyczące zbierania dodatkowych danych osobowych przy rekrutacji do przedszkoli (www.giodo.gov.pl).